Budowa łożysk kulkowych i wałeczkowych

Podstawowa różnica wynika z rodzaju elementów tocznych. W łożyskach kulkowych pomiędzy pierścieniem wewnętrznym i zewnętrznym znajdują się kulki. W łożyskach wałeczkowych ich miejsce zajmują wałeczki o różnym kształcie, na przykład cylindryczne, stożkowe lub baryłkowe.

Kulki stykają się z bieżnią na stosunkowo niewielkiej powierzchni. Wałeczki mają natomiast większą powierzchnię kontaktu z bieżnią, dzięki czemu mogą przenosić większe obciążenia.

Łożyska kulkowe – najważniejsze cechy

Łożyska kulkowe charakteryzują się niewielkimi oporami toczenia i dobrze sprawdzają się przy wysokich prędkościach obrotowych. Są bardzo uniwersalne, dlatego wykorzystuje się je w wielu rodzajach urządzeń.

Można je spotkać między innymi w silnikach elektrycznych, wentylatorach, pompach, elektronarzędziach, sprzęcie AGD oraz różnych maszynach przemysłowych.

Standardowe łożyska kulkowe bardzo dobrze radzą sobie z obciążeniami promieniowymi, a w zależności od konstrukcji mogą również przenosić obciążenia osiowe.

Łożyska wałeczkowe – kiedy warto je stosować?

Łożyska wałeczkowe przeznaczone są przede wszystkim do zastosowań, w których występują większe obciążenia. Większa powierzchnia kontaktu pomiędzy wałeczkiem a bieżnią pozwala na przenoszenie wyższych sił niż w przypadku wielu standardowych łożysk kulkowych.

Z tego względu stosuje się je między innymi w przekładniach, ciężkich maszynach przemysłowych, obrabiarkach, urządzeniach transportowych oraz maszynach budowlanych.

W zależności od konstrukcji łożyska wałeczkowe mogą być przystosowane do przenoszenia różnych rodzajów obciążeń. Przykładowo łożyska walcowe dobrze radzą sobie z dużymi obciążeniami promieniowymi, natomiast łożyska stożkowe mogą jednocześnie przenosić obciążenia promieniowe i osiowe.

Nośność a prędkość obrotowa

Jedną z najważniejszych różnic pomiędzy łożyskami kulkowymi i wałeczkowymi jest stosunek nośności do prędkości pracy.

Łożyska kulkowe zazwyczaj lepiej sprawdzają się przy wysokich prędkościach obrotowych i umiarkowanym obciążeniu. Dzięki niewielkiej powierzchni kontaktu elementów tocznych generują stosunkowo małe opory ruchu.

Łożyska wałeczkowe są natomiast częściej wybierane tam, gdzie priorytetem jest wysoka nośność. Ich konstrukcja pozwala na przenoszenie dużych sił, choć w zależności od konkretnego typu mogą być przeznaczone do pracy przy innych zakresach prędkości.

Łożysko kulkowe czy wałeczkowe – które wybrać?

Nie można jednoznacznie stwierdzić, że jeden rodzaj łożyska jest lepszy od drugiego. Każde rozwiązanie jest przeznaczone do innych warunków pracy.

Łożyska kulkowe są dobrym wyborem w urządzeniach pracujących z wysokimi prędkościami, w których obciążenia nie są bardzo duże. Sprawdzają się również w wielu standardowych zastosowaniach przemysłowych.

Łożyska wałeczkowe warto natomiast rozważyć w przypadku dużych obciążeń, ciężkich maszyn oraz mechanizmów wymagających wysokiej nośności.

Przy wyborze należy uwzględnić również kierunek działania sił, temperaturę pracy, dostępne miejsce montażowe, wymagane smarowanie oraz warunki środowiskowe.

Podsumowanie

Główna różnica pomiędzy łożyskami kulkowymi a wałeczkowymi wynika z konstrukcji elementów tocznych. Łożyska kulkowe oferują niewielkie opory ruchu i dobrze sprawdzają się przy wysokich prędkościach obrotowych. Łożyska wałeczkowe dzięki większej powierzchni kontaktu mogą natomiast przenosić większe obciążenia.

Odpowiedni dobór rodzaju łożyska pozwala zwiększyć trwałość maszyny, ograniczyć zużycie jej elementów oraz zapewnić stabilną i bezawaryjną pracę układu.